płaskostopie-stopy-przyczyny

Płaskostopie, czy to problem stopy?

Bardzo często słyszę od rodziców w moim gabinecie: „Moje dziecko ma płaskostopie, jak to naprawić?”. W wielu przypadkach odpowiedz jest prosta: „Daj mu czas!”. 

Lecz nie zawsze…

O tym, że dziecko ma płaskostopie mówimy, kiedy brakuje przynajmniej jednego łuku w stopie. Przyczyny płaskostopia mogą być różne.  Jest to dość powszechnie występująca przypadłość u dzieci, ale czy zawsze jest to zaburzenie?

 

Czy zawsze płaska stopa wymaga leczenia?

Dziecko rodzi się z płaskimi stopami z dodatkową podściółką tłuszczową. W wieku 3 lat zaczyna wytwarzać się prawidłowe wysklepienie stopy . W miarę wzrostu i nabierania nowych umiejętności ruchowych, aktywność mięśni wzrasta. Przez to zmienia się ustawienie całych nóg, w tym stopy i wytwarza się łuk. Około 6 roku życia ten proces powinien się zakończyć. Jednak nie zawsze się tak dzieje.

płaskostopie-przyczyny-niemowle

Płaskostopie okiem fizjoterapeuty.

Płaskostopie możemy podzielić na elastyczne i sztywne:

  • Elastyczne

Dziecko prezentuje prawidłowo wysklepioną stopę w odciążeniu. Czyli w momencie, kiedy stopa nie jest obciążona ciężarem ciała. Najłatwiej można to zaobserwować w siadzie. Podczas stania na palcach stopa również ulega wysklepieniu. 

  • Sztywne

Nawet podczas stania na palcach lub siedzenia nie obserwujemy pojawienia się łuku w stopie. Wynika to z nieprawidłowej budowy kostnej stopy lub kończyny dolnej, problemów neurologicznych towarzyszących dziecku. Jest zazwyczaj diagnozowana u dzieci już w okresie niemowlęcym.

W swoim gabinecie zazwyczaj spotykam się z płaskostopiem elastycznym.

płaskostopie-dziecko-na-palcach

Przyczyny płaskostopia naczęściej znajdują się poza stopą.

Nie każde dziecko ma ta samą przyczynę płaskostopia. Oto kilka przykładów:

  • Obniżone napięcie mięśniowe.

Słaba aktywność mięśniowa, pozwala na ruch w stawach w zwiększonym zakresie. Powoduje to obniżenie łuku w stopie i powstanie płaskostopia.

  • Wzmożone napięcie mięśniowe

U dzieci ze wzmożonym napięciem w obrębie kończyn może dochodzić do przykurczu mięśniowego w wyniku czego napięte ścięgno Achillesa ustawia piętę w koślawości i wytwarza się płaskostopie.

  • Hipermobiność stawowa

W przypadku występującej hipermobilności i nieprawidłowej pracy więzadeł w stawach, dochodzi do ich nieprawidłowego ustawienia, a łuk stopy zapada się pod ciężarem ciała.

  • Zwiększona masa ciała

Badania wykazują, że dzieci z nadwagą mają znacznie częściej wady postawy w tym płaskostopie. Więcej na temat wad postawy, które towarzyszą otyłości u dzieci. 

Czy płaskostopie może dawać jakieś objawy?

Większość dzieci z płaskostopiem nie skarży się na żadne objawy. Sporadycznie zdarzają się następujące objawy: 

  • ból w pięcie, stopie, kolanie czasem w całej nodze,
  • nietypowy, niezręczny chód,
  • trudności w chodzeniu w różnym rodzaju butów.
Jeżeli Twoje dziecko ma płaską stopę i stawia stopy do środka, przeczytaj artykuł o chodzie gołębim

Kiedy patrzymy na dziecko z płaskostopiem pierwsze co nam przychodzi do głowy to, że potrzebuje specjalnego buta albo wkładki, aby poprawić wygląd stopy. Odpowiedź brzmi… to zależy!

Jak zauważyłaś/eś jest wiele powodów, dla których płaskostopie może wystąpić i w każdym przypadku ten proces przebiega inaczej.

Wybór terapii zależy od przyczyny płaskostopia.

Jako fizjoterapeutka, kiedy badam dziecko poniżej 5 roku życia, płaskostopie często jest oznaką innych problemów. Najczęściej oznaką słabości na „górze łańcucha”, czyli w biodrze i tułowiu. I na tym się głównie skupiam w terapii. Kiedy jeden obszar jest osłabiony, w innym może się pojawiać za dużo napięcia. I bardzo często stopy niejako „nadrabiają” za inne części ciała. Dzieci, którym brakuje stabilności w centralnej części ciała, będą próbowały ją gdzieś uzyskać. Stopy ustawione w pronacji (środek stopy jest opuszczony w kierunku podłoża) dają większą powierzchnię w kontakcie z podłogą. Dzięki temu mają szerszą podstawę podparcia, co zapewnia większą stabilność. Te dzieci mają również deficyty w obrębie innych obszarów motoryki dużej, takich jak stanie, chodzenie, skakanie, równowaga. I to zwykle jest powodem przyjścia na konsultację do fizjoterapeuty. 

U tych dzieci mimo upływu czasu problem nie zniknie, jedynie może narastać. Nie pomogą tu sztywne buty i wkładki, ani legendarne ćwiczenia z woreczkami, tylko dokładne określenie przyczyny występującego płaskostopia i zniwelowaniu przyczyny, a nie objawu. 

płaskostopie-terapia

Jeśli martwią cię stopy Twojego dziecka niezależnie od jego wieku, warto się udać do fizjoterapeuty. Być może pozwoli to zapobiec dalszym dysfunkcjom i problemom w przyszłości. 

Bibliografia:

  1. „Biomechanics and pathophysiology of flat foot”, DHVan Boerum,  BJ Sangeorzan, FootAnkle Clin.2003
  2. „Stopa dziecka – zrozumieć stopę dziecka e-book”, Piotr Kostrzebski
Podziel się:

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.